سمعک برای سالمندان؛ نشانه‌ها، انتخاب و همراهی خانواده

10 آبان 1405

تهیه‌شده توسط شنوایی‌شناسان کلینیک سمعک تو

کم‌شنوایی در سالمندی معمولاً آرام و بی‌سروصدا شروع می‌شود و اطرافیان زودتر از خود فرد متوجه آن می‌شوند. این راهنما نشانه‌ها، قدم‌های درست، نکات انتخاب سمعک برای سالمندان و راه‌های کمک خانواده را توضیح می‌دهد.

۱کم‌شنوایی سالمندی چیست؟

کم‌شنوایی وابسته به سن (پیرگوشی یا Presbycusis) کاهش تدریجی شنوایی است که بسیاری از افراد با بالا رفتن سن تجربه می‌کنند. معمولاً هر دو گوش را درگیر می‌کند و چون آرام پیش می‌رود، خود فرد اغلب دیرتر از اطرافیان متوجه آن می‌شود.

علت آن فقط سن نیست. تغییرات گوش داخلی، گوش میانی و مسیرهای عصبی، مواجهه طولانی با صدای بلند، بیماری‌هایی مثل فشار خون بالا و دیابت، برخی داروهای آسیب‌زننده به سلول‌های حسی گوش و زمینهٔ ژنتیکی در آن نقش دارند. اگر مطمئن نیستید مشکل شما چه نوعی است، راهنمای کم‌شنوایی را ببینید.

۲نشانه‌هایی که در سالمندان دیده می‌شود

سخت‌شدن دنبال‌کردن گفت‌وگو، به‌ویژه در جمع و محیط شلوغ
دشواری در شنیدن تلفن، زنگ در یا آلارم‌ها
احساس تنهایی یا کنار گذاشته‌شدن در جمع خانواده
بلند گذاشتن صدای تلویزیون
خستگی پس از گفت‌وگوهای طولانی

اگر چند مورد از این‌ها آشناست، نشانه‌های کم‌شنوایی را مرور کنید و برای شنوایی‌سنجی وقت بگیرید. افت ناگهانی شنوایی یا افت فقط در یک گوش را به سن نسبت ندهید و زود به پزشک مراجعه کنید.

۳قدم اول: شنوایی‌سنجی

پیش از هر تصمیمی دربارهٔ سمعک، شنوایی باید سنجیده شود. شنوایی‌سنجی بزرگسالان میزان و نوع افت را مشخص می‌کند و اگر لازم باشد، ارجاع به پزشک گوش، حلق و بینی انجام می‌شود. اگر آمدن سالمند به کلینیک سخت است، خدمات شنوایی‌شناسی در منزل گزینه‌ای است که باید دربارهٔ آن پرسید.

۴چه سمعکی برای سالمند مناسب است؟

«بهترین سمعک سالمندان» یک مدل مشخص نیست. معیارهای زیر به انتخاب کمک می‌کنند، و تصمیم نهایی با نمودار شنوایی و ارزیابی شنوایی‌شناس است:

سادگی کار با دستگاه

دکمه‌ها، تعویض باتری یا شارژ و جاگذاری سمعک باید با توان دست و بینایی فرد جور باشد.

شکل و راحتی

پشت‌گوشی یا داخل‌گوشی بر اساس شکل مجرا، میزان افت و راحتی در استفاده انتخاب می‌شود.

باتری یا شارژ

برای بعضی افراد شارژ روزانه ساده‌تر است و برای بعضی تعویض باتری؛ از شنوایی‌شناس بپرسید کدام برای شما مناسب‌تر است.

نیاز واقعی روزمره

گفت‌وگو در خانه، تلفن، تلویزیون یا جمع‌های شلوغ؛ فقط قابلیت‌هایی را بخواهید که واقعاً به کارتان می‌آید.

برای چارچوب کامل انتخاب، راهنمای انتخاب سمعک و برای هزینه‌ها قیمت سمعک را ببینید.

۵عادت‌کردن به سمعک در سالمندی

عادت‌کردن به سمعک زمان و صبر می‌طلبد. در ابتدا ممکن است صدای خودتان «بسته» به نظر برسد، یا صداهای محیط آزاردهنده باشد. تمرین تدریجی و جلسات پیگیری و تنظیم، بخش مهمی از موفقیت‌اند. اگر دستگاه ناراحت‌کننده است یا صداها آزاردهنده‌اند، حتماً با شنوایی‌شناس در میان بگذارید؛ تجویز و تنظیم سمعک همین کار را انجام می‌دهد.

۶خانواده چطور کمک کند؟

این نکات برای گفت‌وگو با کسی که کم‌شنوایی دارد کمک می‌کنند:

روبه‌روی فرد بایستید و صورتتان دیده شود
شمرده و واضح حرف بزنید، بدون فریادزدن
هنگام گفت‌وگو تلویزیون و صداهای زمینه را خاموش کنید
در رستوران یا مهمانی جای ساکت‌تر را انتخاب کنید
اگر فرد از سمعک گریزان است، به‌جای اصرار، همراهش به شنوایی‌سنجی بروید و نتیجه را با هم ببینید

۷پرسش‌های متداول دربارهٔ سمعک سالمندان

آیا کم‌شنوایی سالمندی قابل پیشگیری است؟

پیشگیری کامل از کم‌شنوایی وابسته به سن شناخته‌شده نیست، اما پرهیز از صدای بلند و استفاده از محافظ گوش می‌تواند از آسیب ناشی از سروصدا جلوگیری کند.

آیا سمعک شنوایی را مثل جوانی می‌کند؟

سمعک صدا را تقویت و پردازش می‌کند تا فهم گفتار آسان‌تر شود، ولی شنوایی طبیعی را برنمی‌گرداند.

آیا سمعک خطر زوال عقل را کم می‌کند؟

شواهد هنوز در حال تکمیل است. در کارآزمایی تصادفی ACHIEVE (۹۷۷ شرکت‌کننده، Lancet ۲۰۲۳)، مداخلهٔ شنوایی در کل نمونه تغییر معناداری در افت شناختی ایجاد نکرد، اما در گروه پرخطرتر، تغییر شناختی طی ۳ سال حدود ۴۸٪ کمتر بود. این نتیجه مربوط به زیرگروه است و باید با احتیاط تفسیر شود.

از کجا شروع کنیم؟

از شنوایی‌سنجی. پس از آن شنوایی‌شناس نتیجه را توضیح می‌دهد و در صورت نیاز، گزینه‌های سمعک را با نیاز و توان فرد تطبیق می‌دهد.

۸جمع‌بندی

کم‌شنوایی در سالمندی شایع است و درمانش با شنوایی‌سنجی شروع می‌شود، نه با خرید دستگاه. اگر خود یا یکی از اعضای خانواده‌تان نشانه‌هایی دارد، برای ارزیابی مشاورهٔ سمعک یا تماس با کلینیک اقدام کنید.