کاهش شنوایی معمولاً ناگهانی شروع نمی‌شود. در بیشتر افراد، تغییر آرام و تدریجی است و اطرافیان زودتر از خود فرد متوجه آن می‌شوند. این مقاله چند نشانه‌ی کاهش شنوایی را مرور می‌کند که می‌تواند دلیلی برای انجام ارزیابی شنوایی باشد.
این مقاله به یک پرسش عملی جواب می‌دهد: با چه نشانه‌هایی بهتر است آزمایش شنوایی بدهید. برای شناخت انواع و علل کم‌شنوایی، راهنمای جامع کم‌شنوایی را ببینید.
چرا شناخت زودهنگام اهمیت دارد؟
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، بیش از ۴۳۰ میلیون نفر در جهان به توان‌بخشی برای کم‌شنوایی ناتوان‌کننده نیاز دارند و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال ۲۰۵۰ به بیش از ۷۰۰ میلیون نفر (حدود یک نفر از هر ده نفر) برسد. در این گزارش، کم‌شنوایی ناتوان‌کننده یعنی افت بیشتر از ۳۵ دسی‌بل در گوش بهتر.
همین سازمان تأکید می‌کند کم‌شنوایی درمان‌نشده با افزایش خطر زوال عقل و افت سریع‌تر عملکرد شناختی همراه است. این یافته‌ها عمدتاً مشاهده‌ای‌اند و به معنای اثبات رابطه‌ی علت و معلولی نیستند؛ اما نشان می‌دهند بی‌توجهی به شنوایی هزینه‌ی کم‌اهمیتی ندارد.
۷ نشانه‌ی رایج کاهش شنوایی
- دنبال کردن گفتگو در محیط شلوغ سخت است. رستوران، مهمانی یا جلسه‌ی کاری از موقعیت‌هایی است که اولین بار مشکل در آن‌ها خودنمایی می‌کند.
- صدای دیگران شنیده می‌شود، اما واضح نیست. خیلی‌ها می‌گویند «صدا هست ولی کلمات را نمی‌فهمم»، چون صداهای زیر (مثل س، ش، ف) زودتر کم‌شنیده می‌شوند.
- مکرر می‌پرسید «چی گفتی؟». یا حدس می‌زنید حرف طرف مقابل چه بوده است.
- صدای تلویزیون یا موبایل بلندتر از دیگران است. اطرافیان از بلندی صدا شکایت می‌کنند.
- صحبت کردن با تلفن دشوارتر شده است. چون در تلفن لب‌خوانی و قرائن بصری وجود ندارد.
- برخی صداهای روزمره را نمی‌شنوید. مثل زنگ در، آلارم، صدای پرنده یا زنگ تلفن.
- پس از گفتگوهای طولانی خسته می‌شوید. تلاش مداوم برای شنیدن می‌تواند خستگی ذهنی ایجاد کند.
کدام علائم نیاز به مراجعه فوری یا ارزیابی پزشکی زودهنگام دارند؟
همه‌ی موارد بالا با شنوایی‌سنجی قابل بررسی‌اند، اما چند وضعیت را نباید به تعویق انداخت:
- افت شنوایی که طی چند ساعت تا چند روز ایجاد شده است (افت ناگهانی)
- کاهش شنوایی فقط در یک گوش
- هم‌زمانی با سرگیجه، درد گوش، ترشح یا ضعف عضلات صورت
- وزوز ناگهانی یا ضربان‌دار
در این موارد در اسرع وقت به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. راهنمای بالینی انجمن اتولارنگولوژی آمریکا (AAO-HNSF) نیز افت ناگهانی شنوایی را وضعیتی می‌داند که ارزیابی سریع لازم دارد.
بعد از مشاهده‌ی این نشانه‌ها چه کنیم؟
قدم اول، ارزیابی و سنجش شنوایی بزرگسالان است. شنوایی‌سنجی ساده و بدون درد است و میزان و نوع کاهش شنوایی را مشخص می‌کند. بسته به نتیجه، ممکن است ارجاع پزشکی، پیگیری دوره‌ای یا تجویز و تنظیم سمعک پیشنهاد شود.
پرسش‌های متداول
آیا کم‌شنوایی فقط مخصوص سالمندی است؟
خیر. افت شنوایی می‌تواند در هر سنی، به‌دلیل عوامل مختلف از جمله مواجهه با صدای بلند، عفونت‌ها، داروهای خاص یا عوامل ژنتیکی ایجاد شود. سازمان جهانی بهداشت هشدار می‌دهد که بیش از ۱ میلیارد جوان به‌دلیل عادت‌های ناایمن گوش‌دادن (مثل صدای بلند هدفون) در معرض خطر قرار دارند.
اگر یک گوش بهتر می‌شنود، باز هم لازم است آزمون بدهم؟
بله. افت یک‌طرفه، به‌ویژه اگر جدید باشد، باید از نظر پزشکی بررسی شود.
شنوایی‌سنجی چقدر طول می‌کشد؟
معمولاً یک جلسه‌ی کوتاه است و دردی ندارد. مدت دقیق بسته به پرونده و آزمون‌های لازم متفاوت است.
برای شنوایی‌سنجی در جنت‌آباد تهران برای وقت‌گیری با صفحه‌ی رزرو نوبت یا تماس با ما اقدام کنید؛ تلفن کلینیک: ۰۲۱ ۸۸۹۴۰۴۸۰.
قدم بعدی: اگر چند نشانه با شما یکی بود، مشاورهٔ سمعک در کلینیک سمعک تو شروع خوبی است.
منابع
- World Health Organization. Deafness and hearing loss (Fact sheet)
- World Health Organization. World report on hearing (2021)
- Chandrasekhar SS et al. Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2019
از مشاهده علائم تا اقدام درست
این هفت نشانه به‌تنهایی تشخیص کم‌شنوایی نیستند؛ جرم گوش، اختلال گوش میانی و مشکلات پردازش گفتار نیز می‌توانند تجربه شنیدن را تغییر دهند. اگر مشکل تدریجی است، برای شنوایی‌سنجی بزرگسالان وقت بگیرید و نتیجه را با شنوایی‌شناس بررسی کنید. برای توضیح کامل انواع و علل به راهنمای جامع کم‌شنوایی مراجعه کنید.
هشدار: افت ناگهانی شنوایی در یک یا هر دو گوش یک وضعیت نیازمند ارزیابی پزشکی فوری است؛ آن را به جرم گوش نسبت ندهید و منتظر نوبت معمول نمانید.
منبع علمی: NIDCD — Sudden Deafness.
