اگر شنوایی‌تان طی چند ساعت یا چند روز ناگهان کم شده است، منتظر نمانید. کم‌شنوایی ناگهانی یک وضعیت نیازمند ارزیابی پزشکی فوری است و زمان در آن اهمیت دارد. این راهنما توضیح می‌دهد چه چیزی رخ داده، همین امروز چه کنید و چه مراحلی بعد از آن می‌آید.
۱کم‌شنوایی ناگهانی چیست؟
کم‌شنوایی ناگهانی حسی‌عصبی (SSHL)، که به آن ناشنوایی ناگهانی هم می‌گویند، کاهش سریع و بی‌دلیل شنواییِ ناشی از مشکل در بخش‌های حسی گوش داخلی است. این افت یک‌باره یا طی چند روز رخ می‌دهد و معمولاً یک گوش را درگیر می‌کند. در تعریف بالینی، افتی دست‌کم ۳۰ دسی‌بل در سه فرکانس پشت‌سرهم طی ۷۲ ساعت مطرح می‌شود.
بسیاری از افراد آن را پس از بیدارشدن از خواب یا هنگام استفاده از تلفن متوجه می‌شوند. بعضی پیش از آن صدای «پَق» می‌شنوند. پُری گوش، سرگیجه یا وزوز هم ممکن است همراه باشد.
۲اگر شنوایی‌تان ناگهان کم شد، همین امروز چه کنید؟
افت ناگهانی شنوایی را مثل یک مشکل فوری پزشکی جدی بگیرید. آن را به آلرژی، سینوزیت یا جرم گوش نسبت ندهید و منتظر نوبت معمول نمانید. هرچه زودتر به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی یا اورژانس مراجعه کنید.
- شروع و زمان افت و علائم همراه (سرگیجه، درد گوش، وزوز، ضعف صورت) را یادداشت کنید.
- داروهایی را که مصرف می‌کنید به پزشک بگویید.
- خودتان دارو شروع یا قطع نکنید؛ تصمیم دارودرمانی با پزشک است.
- اگر افت در هر دو گوش است یا با علائم عصبی همراه است، فوراً به اورژانس بروید.
۳علت کم‌شنوایی ناگهانی چیست؟
در بیشتر موارد (حدود ۹۰٪) علت مشخصی پیدا نمی‌شود. در بقیه، عواملی مثل عفونت، ضربهٔ سر، بیماری خودایمنی، برخی داروهای آسیب‌زننده به گوش، مشکلات گردش خون، بیماری‌های عصبی و اختلالات گوش داخلی مثل مانیر مطرح می‌شوند. در افت یک‌طرفه، پزشک باید تومور عصب شنوایی را هم کنار بگذارد.
۴ارزیابی در مراجعه به پزشک
ابتدا باید مشخص شود افت از نوع انتقالی (مثلاً جرم یا مایع پشت پرده) است یا حسی‌عصبی؛ پزشک این را با معاینهٔ گوش و آزمون‌های ساده تشخیص می‌دهد. سپس ادیومتری برای تأیید لازم است و راهنمای بالینی توصیه می‌کند در اسرع وقت و حداکثر طی ۱۴ روز از شروع افت انجام شود. بسته به شرایط، ام‌آرآی و آزمایش‌های هدفمند ممکن است درخواست شود. تصویربرداری و آزمایش‌های روتین برای همه بیماران توصیه نمی‌شود.
ادیومتری در کلینیک ما ممکن است به تشخیص کمک کند، ولی جای مراجعهٔ پزشکی را نمی‌گیرد و نباید باعث تأخیر شود. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ شنوایی‌سنجی بزرگسالان و نشانه‌های هشدار کم‌شنوایی این صفحه‌ها را ببینید.
۵درمان و اهمیت زمان
رایج‌ترین درمان، کورتیکواستروئید است و هرچه زودتر شروع شود بهتر است؛ راهنمای بالینی AAO-HNSF دادن آن را طی دو هفتهٔ نخست در نظر می‌گیرد. دارو ممکن است خوراکی یا تزریق به گوش میانی باشد و انتخاب آن با پزشک است. در صورت یافتن علت، درمان همان علت هم انجام می‌شود. بعضی گزینه‌های دیگر (مثل اکسیژن هایپرباریک) را پزشک در شرایط خاص مطرح می‌کند و شواهد آن‌ها محدودتر است.
نکتهٔ مهم این است که درمان دیرتر از چند هفته احتمال برگشت شنوایی را کمتر می‌کند. به همین دلیل زمان مراجعه تعیین‌کننده است.
۶چقدر امید به بهبود هست؟
بر اساس توضیحات NIDCD، حدود نیمی از افراد بخشی یا همهٔ شنوایی خود را باز می‌یابند، معمولاً طی یک تا دو هفته. شروع زودهنگام درمان احتمال بهبودی دست‌کم نسبی را بالا می‌برد. این‌ها اطلاعات کلی‌اند و برای هر فرد متفاوت است؛ پیش‌آگهی را پزشک معالج بر اساس وضعیت شما می‌گوید.
۷اگر شنوایی کامل برنگشت
اگر بخشی از افت یا وزوز باقی ماند، توان‌بخشی شنوایی مطرح می‌شود؛ مثلاً سمعک یا در موارد شدید، وسایل کاشتنی. ادیومتری پیگیری در پایان درمان و ظرف شش ماه بعد توصیه می‌شود. تجویز و تنظیم سمعک و ارزیابی و مشاورهٔ وزوز در کلینیک برای همین مرحله است. برای وزوز، علائم هشدار وزوز گوش را هم بخوانید.
۸پرسش‌های متداول دربارهٔ کم‌شنوایی ناگهانی
آیا کم‌شنوایی ناگهانی می‌تواند به‌خودی‌خود خوب شود؟
در بعضی افراد بله، ولی نمی‌توان از قبل دانست کدام گروه هستید. به همین دلیل منتظرماندن توصیه نمی‌شود و مراجعهٔ فوری لازم است.
آیا باید برای جرم گوش اول شست‌وشو کنم؟
افت ناگهانی را به جرم گوش نسبت ندهید. پزشک ابتدا انسداد را بررسی می‌کند و اگر جرم یا مایع علت باشد، آن را درمان می‌کند.
چقدر وقت دارم؟
زمان مهم است. راهنمای بالینی شروع کورتیکواستروئید را طی دو هفتهٔ نخست در نظر می‌گیرد، اما بهتر است در همان ساعات و روزهای اول مراجعه کنید.
آیا افت در هر دو گوش هم ممکن است؟
بله، ولی کمتر است و علت‌هایی مثل داروها یا بیماری‌های سیستمیک باید بررسی شوند؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
۹جمع‌بندی
افت ناگهانی شنوایی را به تعویق نیندازید: همان روز به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی یا اورژانس مراجعه کنید. پس از ارزیابی پزشکی، پیگیری شنوایی و در صورت نیاز توان‌بخشی را با کلینیک انجام دهید؛ برای مشاورهٔ سمعک یا تماس با کلینیک اقدام کنید.
۱۰منابع و روش بررسی
- NIDCD. Sudden Deafness
- Chandrasekhar SS et al. Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2019
این مقاله جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست. انتخاب و زمان‌بندی درمان با پزشک معالج است.
پس از ارزیابی پزشکی، پیگیری شنوایی با ما
اگر پزشک شما را برای ارزیابی شنوایی یا توان‌بخشی ارجاع داد، شنوایی‌شناسان کلینیک کنار شما هستند.
